Evropska industrija rudarstva ponovo dobija na značaju dok rastu troškovi, tržište metala ostaje volatilno, a politike u vezi s pristupom sirovinama postaju restriktivnije. U takvom okruženju, kompanije sve češće traže ležišta u Evropi kao alternativu geopolitički osetljivijim dobavljačkim lancima. Istovremeno, države koje se i dalje oporavljaju od posledica globalne recesije nastoje da kroz projekte dobiju radna mesta i domaći dotok kritičnih materijala. Novi okvir na nivou EU i sporazumi o trgovini dodatno su pojačali interes za rudarske aktivnosti.
Šira slika pokazuje da se oživljavanje ne svodi na jednu vrstu resursa, već obuhvata bakar, cink, olovo, gvožđe, zlato, volfram, tantal i litijum, kao i uranijum. Razlog je operativna raznovrsnost regiona i postojanje infrastrukture koja može smanjiti vreme do proizvodnje. U praksi, odluke investitora zavise od stabilnosti regulatornog okvira, dostupnosti radne snage i brzine administrativnih procedura. To se posebno vidi u državama koje su poslednjih godina promenile pristup rudarskim politikama.
Španija se izdvaja kao jedna od najaktivnijih destinacija za povratak proizvodnje. Prema procenama rukovodstva EMED Mining-a, zemlja je prešla put od ranije rezervisanog stava prema rudarstvu ka modelu koji je otvoreniji za nove projekte. Takav zaokret se poklapa sa potrebom tržišta za bakrom i drugim metalima, ali i sa činjenicom da Španija raspolaže velikim bazenom radne snage. U regionima pogođenim nezaposlenošću to direktno utiče na očekivanja o zapošljavanju.
EMED Mining planira ponovno pokretanje istorijskog rudnika Corta Atalaya u mestu Minas de Riotinto. Rudnik je izgrađen 1873. godine i bio je među najvećima u svetu do 1992. godine, a sada se najavljuje povratak rada uz cilj da bude operativan do 2015. godine. Projekat je usmeren na proizvodnju bakra sa planiranih 40.000 tona godišnje, uz rast na 60.000 tona u roku od dve godine. Najavljeno je i direktno zapošljavanje oko 1.000 ljudi u području gde je oko 50% stanovništva bez posla.
Trafigura Mining Group istovremeno proširuje svoj portfelj u Španiji kroz ulaganje u podzemni rudnik Aguas Teñidas (MATSA). Kompanija je objavila investiciju od 300 miliona evra u rudnik kapaciteta 2,2 miliona tona godišnje, smešten oko 110 kilometara severozapadno od Sevilje. MATSA proizvodi koncentrate bakra, cinka i olova, uz ograničene količine zlata i srebra. Ulaganje treba da produži vek eksploatacije za približno 15 godina i pozicionira rudnik među najvećim španskim nalazištima.
U istoj zemlji aktivna je i kanadska kompanija Solid Resources koja radi na razvoju projekta Cehegin. U oktobru je potpisan ugovor o zajedničkom ulaganju sa Glencore Xstrata-om radi napredovanja istraživačkih aktivnosti i faznog razvoja studija za identifikaciju novog rudnika gvožđa u provinciji Murcia na jugoistoku Španije. Solid Resources već ima Doade Pesqueira u Galiciji, oko 25 kilometara istočno od luke Pontevedra. Taj rudnik tantal–kalaj–litijum–nijobijum–cezijum ponovo je pokrenut 2005. godine, nakon bušenja izvedenih još osamdesetih godina.
Lundin-ov Aguablanca rudnik nikla i bakra takođe predstavlja važan segment španske proizvodnje. Rudnik se nalazi približno 100 kilometara severno od Sevilje i došao je u rad 2005. godine uz kratko zatvaranje tokom 2011. godine. Procene preostale mineralne rezerve ukazuju da bi proizvodnja mogla da traje još pet godina od trenutka procene aktivnosti. Takvi vremenski horizonti utiču na planiranje kapaciteta prerade i logistike koncentrata.
Portugal se ističe kroz kombinaciju mineralnog potencijala i regulatornih koraka koji su povećali broj ugovora za istraživanja. Iako zemlja nema značajne hidrokarbonske resurse, raspolaže brojnim ležištima ruda, industrijskog i ukrasnog kamena. Vlada je instrumentalno povećala obim rudarskih aktivnosti potpisivanjem osam ugovora u decembru 2012. godine vrednih 3,8 miliona evra za traženje zlata, srebra, volframa (wolfram) i drugih resursa. Od dolaska na vlast 2011. godine potpisano je oko 95 ugovora.
Jedan od ugovora odnosi se na Iron Moncorvo koji istražuje gvožđe u opštini Torre Moncorvo (Tower Moncorvo). Godine 2012. potpisan je ugovor za dalja eksperimentalna istraživanja, a iste godine otvoren je rudnik gvozdene rude Mua Mine u Torre de Moncorvo-u. Prema oceni o uticaju reforme radnog zakonodavstva iz 2012. godine, ranije nepovoljan režim za kompanije koje rade u režimu rada 24 sata doprineo je rastu interesovanja za sektor. U praksi to može uticati na operativnu ekonomiku projekata koji zahtevaju kontinuirani režim rada.
Među etabliranim operacijama u Portugalu nalazi se Neves-Corvo, rudnik bakra i cinka koji vodi portugalska kompanija Somincor kao podružnica Lundin Mining-a iz Kanade. Tu je i Panasqueira, jedan od najvećih volframovih rudnika u svetu. Ovakva struktura portfelja pokazuje da Portugal nije samo destinacija za nova istraživanja već ima postojeću industrijsku bazu koja može podržati nove tokove sirovina.
Slovačka raspolaže resursima koji obuhvataju zlato i uranijum, pri čemu razvoj predvode kompanije sa višestrukim licencama. Ortac Resources trenutno drži devet rudarskih licenci u zemlji, uključujući projekat Šturec u centralnoj Slovačkoj. U maju 2012. godine kompanija je završila ažuriranje procene mineralnih resursa koje su iznosile 1,36 miliona unci ekvivalenta zlata (Moz gold equivalent). Takve metrike su ključne za procenu bankabilnosti projekata i planiranja faza razvoja.
EMED Mining paralelno istražuje zlatne depozite u Slovačkoj uz argument da zemlja ima značajne neiskorišćene rezerve industrijskih metala i uglja, ali da su propisi delimično zastareli. Rukovodstvo EMED Mining-a navelo je da bi regulativa trebalo da bude ažurirana jer je „zastarjela“, uz isticanje da postoji namera za unapređenje okvira. Kompanija drži licencno područje Detva, udaljeno oko 25 kilometara istočno od distrikta Stiavnica-Hodruša (Stiavnica-Hodrusa). U oktobru 2006. godine objavljen je nalaz porfirskog zlatnog ležišta Biely Vrch unutar licence.
Nakon programa bušenja utvrđeno je da ležište sadrži indikovane resurse od 17,7 miliona tona pri sadržaju 0,81 g/t zlata, što odgovara količini od oko 461.000 unci zlata (ounces). Pored zlata kao dominantne teme pojavljuje se uranijum kroz projekat The Kuriskova Uranium Project. Tournigan Energy vodi naprednu fazu istraživanja uranijuma uz procene SRK Consulting-a o potencijalnom ležištu pogodno za podzemnu eksploataciju: inferred resurs od 3,78 miliona tona pri gradaciji 0,215%, te indicated resurs od 1,19 miliona tona pri gradaciji 0,558%. Struktura resursa utiče na izbor tehnologije eksploatacije i dizajn postrojenja.
Rumunija se pozicionira kao država sa velikim istorijskim potencijalom zlata uz istovremeno prisutne društvene prepreke projektima velikog obima. Ležišta su povezana sa starim rudarskim nasleđem grada Rosia Montana (Rosia Montană), gde se planira razvoj otvorenog kopa koji bi bio među najvećima u Evropi prema najavama kompanije Gabriel Resources iz Kanade. Prema informacijama kompanije, projekat raspolaže resursima od 17,1 miliona unci zlata i 81,1 milion unci srebra, uključujući rezerve od 10,1 miliona unci zlata i 47,6 miliona unci srebra (ounces). Međutim, projekat je blokiran više od deceniju zbog protivljenja lokalnog stanovništva povezanim sa pitanjima transparentnosti i zaštitnih mera za životnu sredinu i kulturno-istorijske lokacije.
Pored Rosia Montanegeografskog fokusa na jugu Zapadne Transilvanije postoji još jedan pravac istraživanja koji obuhvata zlato, srebro i bakar. Gabriel Resources tamo sprovodi istraživanja kroz koncesionu dozvolu koja pokriva približno 2.325 hektara južno od Rosia Montanegeografskog područja (Western Transylvania). Ovakav raspon aktivnosti pokazuje da kompanije pokušavaju da razdvoje faze razvoja dok istovremeno upravljaju rizicima društvene saglasnosti.
Francuska menja narativ zatvaranja rudnika kroz političku podršku razvoju novih projekata na kopnu zemlje (mainland). U oktobru 2012. ministar industrije izjavio je da Francuska želi razvijati rudarske projekte kako bi obezbedila snabdevanje mineralnim resursima nakon decenija gašenja kapaciteta. U praksi to se nadovezuje na činjenicu da je vađenje uranijumskih ruda prestalo 2001. godine kada su iscrpljeni ekonomski isplativi depoziti; tada se uranijum kopao na ukupno 210 lokacija širom zemlje.
Kada su aluminijumski resursi u pitanju Rio Tinto ima značajna ulaganja koja se vezuju za Dunkirk aluminijumski pogon u Francuskoj. Kompanija je investirala gotovo 80 miliona evra u postrojenje koje se opisuje kao najveće postrojenje te vrste u Evropskoj uniji tokom perioda od 18 meseci do juna 2013., uz plan da uloži najmanje isti iznos narednih pet godina. Godine 2012 proizvedeno je 286.600 tona aluminijuma iz tog lanca vrednosti prema dostupnim podacima o proizvodnji.
Narednog jula Rio Tinto prodao je još dva aluminijumska projekta u Francuskoj nemačkom Trimet AG-u i državnoj komunalnoj kompaniji (state-run utility company). Plan investicija tih subjekata predviđa ulaganje od ukupno 200 miliona evra kako bi se održali rudnici koji su bili suočeni sa zatvaranjem pod Rio Tintom-uprkos ranijim planovima gašenja zbog ekonomskih uslova ili strukture troškova rada (prema kontekstu navedene prodaje). Ovakvi potezi ukazuju na to kako tranzicija vlasništva može održati proizvodnju dok se menja industrijska strategija.
Finska privlači pažnju kroz dijamantske projekte koji se porede sa geološkim potencijalom regiona šireg područja istočne Evrope. Karelian Diamond Resources iz Dablina objavila je u oktobru 2013. godine podnošenje zahteva za dve rezervacije istraživačkih polja (exploration claim reservations), kao i druge licence u Finskoj. Predsednik kompanije profesor Richard Conroy naveo je da Finska ima potencijal za dijamantska ležišta uporediva sa svetski poznatim depozitima slične geologije preko granice u Rusiji koristeći Rio Tinto podatke zajedno sa sopstvenim rezultatima kao osnovu za procenu perspektivnosti.
Ciljni prostor Riihivaara doveo je do otkrića indikatorskih minerala G9 i G10 dijamantonosnih karakteristika te G3 i G4 garneta prema dostupnim informacijama o rezultatima istraživanja (diamondiferous indicator minerals and garnets). Poslednjih godina broj otkrića raste zahvaljujući povoljnim pravilima rudarstva i atraktivnom poreskom režimu zemlje koji utiče na odluke o trošenju kapitala na istraživanja.
Srbija se pojavljuje kao ključna tačka regionalnog lanca vrednosti zbog koncentracije interesa oko bakra i zlata nakon perioda zastoja industrije tokom ratnih dešavanja početkom devedesetih godina prošlog veka. Zemlja ima tradiciju rudarstva koja datira još iz rimskog perioda, a sada beleži povratak aktivnosti kroz nova istraživanja skrivenih rezervi bakra i zlata koje vode međunarodni partneri iz SAD-a i lokalni akteri preko saradnji ili investicionih struktura.
Freeport iz SAD-a zajedno sa partnerom Reservoir Minerals trenutno istražuje bakarne i zlatne potencijale Srbije uz rane rezultate koji se ocenjuju kao izrazito pozitivni po kvalitetu rude prema dostupnim navodima iz medijskih izvora o bušenju ranih faza istraživanja. Reservoir Minerals navodi da su rezultati „Congo-type grades in Europe“, što implicira visok nivo sadržaja bakra ekvivalentnog proseku globalnih ležišta koja često imaju ispod jednog procenta sadržaja metala prema tom poređenju kvaliteta rude (prema kontekstu citiranog iskaza). U aprilu bušaća rupa pokazala je bakarnu rudu od 7,2% ekvivalenta bakra (copper ore of 7.2% equivalent), što bi moglo značiti više bakra uz manje količine stene potrebne za isti učinak prerade kada bi se nastavila slična geometrija ležišta kroz dalja bušenja.
Pored velikih igrača pojavljuje se veći broj manjih firmi koje ulaze zbog infrastrukture i nove političke stabilnosti Srbije prema dostupnim informacijama o registracijama sektora istraživanja i eksploatacije. Ministar rudarstva Srbije navodi da su sada registrovane ukupno 300 kompanija za rudarstvo i istraživanje (mining and exploration). Ani Markova izjavila je da će taj segment rasti tokom narednih decenija kao dobavljač materijala Evropi i svetu te navela svoje ulaganje povezano sa Reservoir-om i Dundee-om kroz Global Gold and Resources Fund uz upravljačku uključenost.
Kroz primere Španije, Portugala, Slovačke, Rumunije, Francuske Finske i Srbije vidi se kako različite države kombinuju geologiju s regulatornim promenama kako bi ubrzale ili obnovile cikluse istraživanja i razvoja proizvodnje metala i energetskih sirovina poput uranijuma ili dijamanata kao industrijskih inputa visokog značaja za pojedine lance vrednosti.
