Potražnja za kritičnim metalima u Evropi, uz istovremeno ubrzavanje procesa odobravanja istražnih koncesija u pojedinim jurisdikcijama, vraća fokus na projekte koji mogu brzo preći sa geoloških indikacija na bušenje. U tom kontekstu, kompanija Terra Balcanica Resources Corp. predstavlja portfelj koji se oslanja na kombinaciju geološkog modelovanja i terenskog rada u zapadnom Balkanu. Njena aktivnost obuhvata Bosnu i Hercegovinu i Srbiju, sa ciljem da se potvrde mineralizacije u više zona i da se proceni potencijal za resurse koji su relevantni za industrijske lance.
Terra Balcanica je kanadski junior istraživač plemenitih i baznih metala sa sedištem u Evropi „na pragu“. Kompanija ima oko 350 km² polimetalnog portfelja na zapadnom delu Balkanskog poluostrva i napreduje kroz pet istražnih licenci u Bosni i Hercegovini i Srbiji. Akcije su kotirane na Canadian Securities Exchange i Frankfurt Stock Exchange, dok je ključni paket zemljišta u istočnoj Bosni stečen 2020. godine.
U Bosni i Hercegovini, Terra Balcanica vodi projekt Viogor-Zanik, čiji je zbir licenci 215 km². Projekt je prostorno vezan za rudarsku operaciju Sase mine (Mineco Ltd.), koja proizvodi 350.000 tona godišnje Pb-Zn-Ag koncentrata uz dodatno prisustvo Sb po specifikaciji koncentrata. Viogor-Zanik je smešten u rudarskom distriktu poznatom još iz rimskog perioda, kada je područje bilo poznato kao Argentaria, što ukazuje na dug kontinuitet eksploatacije u regionu.
Tehnički timovi kompanije su u periodu nešto dužem od tri godine mapirali, uzorkovali, anketirali i izbušili dve od tri visoko perspektivne ciljane zone unutar jedine oligo-miocenske manifestacije zapadnotetijanskog orogena u Bosni i Hercegovini. Ovaj geološki pojas se proteže prema jugoistoku do Avganistana preko Balkana, Turske i Irana, a u njemu su poznati porfirski bakar i epitermalni sistemi zlato-srebro (Sarcheshmeh, Sari Guni, Kişladag, Skouries, Olympias, Trepca). U završnici tog pojasa nalazi se Srebrenica Magmatic Complex, koji je identifikovan kao relevantan metalogenetski element neposredno uz Terra Balcanica portfelj.
Definisanje meta oslanjalo se na slojevito objedinjavanje velikog broja podataka prikupljenih tokom meseci geološkog i strukturnog mapiranja. Dodatno su korišćeni podaci iz vazdušnih geofizičkih istraživanja, satelitskih multispektralnih snimanja reljefa i hiljade hemijskih analiza uzoraka stena i tla. Takav pristup je doveo do izdvajanja dva genetski različita, ali jednako interesantna cilja za testiranje bušenjem.
Bušenje je izvedeno na Cumavici i Brezani, pri čemu je ukupno pređeno preko 2.000 metara dijamantskog bušenja za oba cilja. Rezultati su uključivali preseke metalizacije blizu površine, ali kompanija naglašava da se rad ne završava na prvom potvrđivanju indikacija. Proximity prema aktivnoj Sase operaciji dodatno pojačava operativnu relevantnost otkrivenih zona jer se radi o području gde se rezerve rudne mase kontinuirano iscrpljuju.
U Srbiji Terra Balcanica ima dva istražna koncesiona prostora u istorijskom Raška rudarskom okrugu. Ceovishte i Kaludra obuhvataju ukupno 130 km² zemljišta sa pojavama Zn-Pb-Ag-Au-Cu. Posebno se izdvaja Ceovishte, gde su geolozi prikupili uzorke plemenitih metala visokih vrednosti na površini koji prekrivaju istorijska radilišta sa mineralizacijom vezanom za žile obogaćenog tipa.
Za razliku od bosanskih meta koje su već testirane bušenjem, nijedan od srpskih ciljeva nije do sada izbušen prema dostupnim informacijama. Ceovishte ostaje fokus za kampanju Phase III, planiranu za 2024. godinu, što znači da će naredne aktivnosti biti usmerene na validaciju kontinuiteta mineralizacije ispod površinskih indikacija.
U okviru Viogor-Zanik projekta izdvojeno je nekoliko ciljnih sistema čije karakteristike pomažu da se razume potencijal polimetalne mineralizacije. Čumavići se opisuje kao plitak, visokovredan polimetalni cilj koji se pruža duže od sedam kilometara severozapad–jugoistok kroz projekat. Na području je vidljivo više mineralizovanih pokazača sa rezultatima do 128 g/t srebra i 20% cinka, uz tragove istorijskih rudarskih radova.
Geokemijska slika tla pokazuje anomalije srebro-cink-mangan-antimon u kombinaciji sa linearnim magnetnim niskim vrednostima koje mogu ukazivati na strukture domaćina mineralizacije. Kompanija navodi da je dijamantsko bušenje završeno na dve lokacije unutar Čumavića, pri čemu su otkrivene polimetalne vene i breče koje su dale rezultate do 11 metara sa 505 g/t srebrnog ekvivalenta. U tom proračunu vrednosti su preračunate kroz vrednost srebra iz sistema zlato-srebro-olovo-antimon-cink.
Pojedinačni jezgreni uzorci iz bušenja dali su vrednosti do 1.420 g/t srebra na preseku od 1,7 metara. Takođe su zabeležene vrednosti do 31% kombinovanog olova i cinka na preseku od 90 centimetara. Kompanija navodi da je Čumavići tek delimično istražen i da planira nastavak bušenja tokom 2024. godine kako bi se proširio koridor mineralizacije.
Brezani se nalazi približno 11 km jugoistočno od Čumavića unutar istog Viogor-Zanik portfelja. Ovaj cilj je identifikovan kao „greenfield“ otkriće tokom 2021. godine kroz veliku magnetnu anomaliju povezanu sa hidrotermalnim sistemom mineralizacije dužine koja prelazi kilometar. Dodatno je prijavljeno više od 700 metara povišenih vrednosti zlata u uzorcima tla.
Bušenje na Brezaniju pokazalo je da se zlato zabeleženo na površini nastavlja do dubine od 88 metara prema rezultatima iz drillhole BREDD002. Na dubini je potvrđena jaka epitermalna mineralizacija, a sadržaj zlata u jezgru bio je konzistentan oko 0,5 g/t uz maksimum do 1,5 g/t tokom šest metara. Brezani se opisuje kao jedina skarn mineralizacija zlata u Bosni i Hercegovini, što daje dodatnu geološku specifičnost cilju.
Dodatno otkrivena epitermalna mineralizacija zabeležena je nizvodno ka istoku–severoistoku gde postoji sličan skup elemenata srebro–arsen–antimon u stenskim i uzorcima tla iz topografskog udubljenja. Uz to su prisutne magnetne niske vrednosti koje mogu predstavljati signal struktura ili kontakata povezanih sa sistemom mineralizacije. Ovakav raspored elemenata omogućava definisanje plićih meta za naredno bušenje unutar perspektivnog polimetalnog sistema.
Pored bosanskih meta, Terra Balcanica navodi da Ceovishte predstavlja prethodno zanemareni cilj visokovrednog zlata i bakra u Srbiji. Rezultati „rock chip“ uzoraka sa površine uključuju vrednosti do 64 g/t zlata i 2% bakra. Pošto srpske licence nisu ranije bušene prema dostupnim informacijama, naredna faza rada dobija značaj prvenstveno kroz testiranje kontinuiteta mineralizacije ispod istorijskih indikacija.
Kada je reč o planovima za narednu godinu, kompanija povezuje regionalnu metalogenetsku sliku sa širim tržišnim kretanjima vezanim za kritične materijale potrebne industriji baterija. Terra Balcanica navodi da želi da proširi istraživanja ka prostoru litijumskih metala kroz identifikaciju perspektivnog područja za ulazak u battery metal segment tokom 2024. godine. Kao referentni okvir navodi se zapadnobalkanska Li-B metalogenetska zona koja se proteže preko 1.500 km kroz Hrvatsku, Bosnu i Hercegovinu, Srbiju i Kosovo do Turske.
U srpskom delu zone pomenut je Jadar projekat kompanije Rio Tinto kao sedimentno-hostovani litijum-bor depozit otkriven 2004. godine. Prema podacima dostupnim iz izvora kompanije navodi se da Jadar sadrži indicirane resurse od 85,4 Mt sa sadržajem 1,76% Li2O i 16,1% B2O3 te dodatne inferirane resurse od 58,1 Mt sa sadržajem 1,87% Li2O i 12,0% B2O3 na dan 31. decembra 2021. godine. Ovaj referentni podatak služi kao merilo regionalnog potencijala kada se razmatra širenje istraživanja ka litijumu-boru.
Pored tehničkog dela programa istraživanja, kompanija ističe pristup održivoj praksi angažovanja lokalnih zajednica i opštinskih vlasti kao deo upravljanja projektima u ranoj fazi rada. Navodi se posvećenost primeni Good International Industry Practice (GIIP) standarda te upravljanju zdravljem i bezbednošću kao i zaštiti životne sredine tokom aktivnosti na terenu. U evidenciji aktivnosti pominju se bezbednosne obuke, osnovna (baseline) istraživanja životne sredine i redovne inicijative prema zajednicama.
Za operativnu sliku regiona značajno je što Terra Balcanica istovremeno radi na potvrđivanju polimetalnih sistema u blizini postojeće proizvodnje koncentrata kod Sase mine i priprema naredne korake ka srpskim ciljevima koji do sada nisu bili predmet bušenja. U takvom rasporedu aktivnosti ključna odluka ostaje vezana za to koliko brzo će rezultati kampanja iz bosanskih meta preći u proširenje resursnog potencijala duž koridora Viogor-Zanik te koliko će Ceovishte dati jasne signale kontinuiteta zlato-bakar mineralizacije ispod površinskih uzoraka.
