Evropski proizvođači i trgovci ferolegura sve češće se oslanjaju na dobavljače iz šireg regiona, ali pristup tržištu EU ulazi u novu fazu zbog Carbons Border Adjustment Mechanism (CBAM). U fokus su dospeli proizvođači koji isporučuju ferohrom, feromangan i ferronikal, jer CBAM već obuhvata te proizvode. Za ostale legure, koje su trenutno van obuhvata mehanizma, zahtevi se razlikuju u zavisnosti od proizvoda i načina obračuna graničnih emisija.
Operativni rizik za dobavljače iz Turske, Kazahstana, Južne Afrike i zapadnog Balkana vezan je za dokazivanje konkurentnih rezultata po pitanju ugljen-dioksida na granici. Uz dostupnost rude, sve veći značaj dobija struktura emisija na nivou postrojenja, kao i način verifikacije podataka. To znači da se tradicionalni faktori poput kvaliteta proizvoda sve češće dopunjuju dokazima o emisijama koji mogu uticati na trošak CBAM-a.
Električna energija i efikasnost peći direktno utiču na konkurentnost, posebno kod procesa koji zavise od intenzivnog korišćenja struje. Proizvođači iz Južne Afrike i deo dobavljača sa zapadnog Balkana suočeni su sa izloženošću električnoj energiji koja može imati viši ugljenični intenzitet. U Kazahstanu se istovremeno kombinuju značajni mineralni resursi sa sistemom električne energije koji je oslonjen na fosilna goriva, što može povećati varijabilnost emisija u zavisnosti od postrojenja.
Turska ima uspostavljenu industrijsku bazu i razvijene trgovinske veze sa EU, što predstavlja komercijalnu prednost u pristupu kupcima. Ipak, emisijski učinak nije uniforman među svim pogonima, pa se CBAM pritisak svodi na to koliko pouzdano svaki proizvođač može da pokaže svoje instalacione podatke. U praksi to podrazumeva da se razlike između lokacija i tehnologija mogu pretvoriti u razlike u obračunu graničnih troškova.
Regionalni dobavljači zadržavaju određene prednosti koje nisu vezane isključivo za ugljenik. Kraće transportne rute, uspostavljeni kupci i niži troškovi isporuke mogu umanjiti ukupni teret troškova u lancu snabdevanja. Međutim, te pogodnosti mogu biti oslabljene ako “default” vrednosti emisija porastu i time povećaju CBAM troškove za određene kategorije proizvoda.
Zbog toga verifikovani podaci na nivou postrojenja dobijaju težinu uporedo sa tradicionalnim sertifikatima kvaliteta. Kada se vrednosti emisija zasnivaju na realnim merenjima i proverljivim evidencijama, proizvođači imaju prostor da smanje razliku između očekivanih i stvarnih ugljeničnih performansi. U suprotnom, oslanjanje na nepovoljnije podrazumevane parametre može dovesti do viših troškova pri isporuci obuhvaćenih ferolegura u EU.
Decarbonizacija se istovremeno pojavljuje kao komercijalno pitanje koje utiče na održivost tržišnog položaja dobavljača. Pominju se opcije poput ugovora o nabavci obnovljive energije (PPA), kao i sopstvena proizvodnja putem solarnih i vetroelektrana. Dodatno se razmatraju rešenja za skladištenje energije, modernizacija peći i povraćaj otpadne toplote, jer ta kombinacija može uticati na ukupne emisije procesa.
Finansiranje ovih unapređenja predstavlja praktičan uslov za zaštitu pristupa EU tržištu i očuvanje konkurentske pozicije u odnosu na dobavljače sa nižim ugljeničnim intenzitetom. Za evropske kupce, regionalni izvori ferolegura ostaju važni zbog diverzifikacije snabdevanja. CBAM ne uklanja automatski ulogu regiona u lancu vrednosti, ali menja kriterijume selekcije tako da sve veći značaj imaju dokazive performanse po pitanju ugljenika.
U tom kontekstu, konkurentnost dobavljača iz Turske, Kazahstana, Južne Afrike i zapadnog Balkana sve više zavisi od sposobnosti da pokažu merljive rezultate emisija umesto da se oslanjaju isključivo na niže troškove električne energije ili mineralne resurse. Kako se zahtevi za instalacionim podacima i verifikacijom učvršćuju, razlike između pogona mogu postati odlučujuće za troškovnu strukturu isporuka obuhvaćenih proizvoda. Za tržište EU to znači da će se vrednovanje dobavljača sve više zasnivati na kombinaciji energetskih karakteristika procesa i pouzdanosti dokumentacije o emisijama.
